Buscar
Eutsi Berrituz
Autores / Idazleak

Benjamín Forcano

Enrique Martinez Lozano

José Antonio Pagola

José Ignacio Calleja

Joxe Arregi

En portada / Azalean

Kontzilioaz, orain, zer? / Del Concilio, ahora, ¿qué?

Kontzilio Vatikano 2garrenaren garrantziak ez dauka zalantzarik, halere azken urteetan (Jon Paulo 2garrena eta Benedikto 16garren aitasantutzak), oso ulertze saileko, atzealde nabaria sufritu dugu. Badaude Elizaren arlo guztietako pertsona adierazgarriak, “inboluzio estrategia”, ahoz bete salatzen dutenak, Vatikano 2garrenaren aurreko “erabilera eta ohiturak” berreskuratze ahalegina delako.

Pasadan Urrian, José Ignacio Callejak, bere “Restauración” en la Iglesia (vasca) y por qué artikuluan gogorazten zigun zeintzuk ziren, bere iritziz, Kontzilioaren asmoak:

"Kontzilioa burutu zen Elizaren identitatea birmoldatzeko, Ebanjelioarekin bateratuagoa egin araziz, munduan bere lekua aurkitzearren “gizatasun umoaren neska-lagun eta ahizpa-arreba antzera eta gehienbat behartsuena” baita arrazoia eta fedearen elkarrizketa berreskuratzeko, bere bateratasun eta koherentzia erakusten, guzti horren ondorioz, Europa osoan kristautasuna berdatuko zela, suposaketan. Bere nortasun ebanjeliko eta erlijiosoarekin bat datorrena, eta, oraingoan bere autonomia eta adin helduaren neurriko fedean ezagutuko zen mundu batean, bientzat hoberena gertatuko zelakoan."

Datorren abenduak 8, 45 urte beteko dira Kontzilio Vatikano 2garrenaren amaieraz. “Kontzilioaz, orain, zer?” Jose Maria Zunzunegui jaunak, orain dela hilabete batzuk bertako egunkarian argitaratu zuen.

Gertakari hau aprobetxatu nahi dut, zuen laguntzarekin, Elizan Vatikano Kontzilio 2garrenaren indar egotea, gogoratu eta aldarrikatzeko.

 

Kontzilioaz, orain, zer?

Historiako kontzilioen artean, Vaticano 2.a da dudarik gabe “kristauena”. Aurretik zerrenda luzea izan zuen: teologoak, biblia adituak, historiagileak, liturgistak zein ekumenistak, erlijioaren fenomelogoak eta filosofoak, soziologoak...erlijioaren psikologian adituak ere. Eliza baitan ziren denak. Batzuk isilean sufrituz, besteak agerian eta gogo biziz, denek eskatu zuten. Era sutsuan erreza eginez ere, hala nola Antonio Rosmini, John Henry Newman, Maurice Blondel edo Paul Couturier kristau santuak. Aita Santu xume batek deitu zuen. Historian izan den bitxienetako eta maitatuenetako bat. Lau urtez mintzaira gardentasunaz gozatzeko parada izan zuen gure belaunaldiak. Elizaren luze eta zabalean, agian lehenbizikoz, iritzi publiko osasuntsu bat bultzatu zuen.

Bost kontinenteetatik etorritako 2540 gotzainek hartu zuten parte. 480 teologok lagunduta. Denetarik gonbidatu zuten, era ofizialean. Auditoreak, emakumezkoak eta gizonezkoak eta, hori gutxi balitz, protestantismoaren eta ortodoxiaren ordezkariak ere. Horri esker esan zitekeen kontziliorik ekumenikoena hura zela. Salaketak alde batera utzi eta berradiskidetzea nahi zuten. Batasunaren miraria amesten zuten.

1962. urteko udazkenetik 1965. urtekora hamar jardunaldi egin zituzten. 16 idatzi sortu zituzten. Lau konstituzio: liturgia, eliza, jainkoaren errebelazioa eta eliza mundu garaikidea, horien gaiak. 9 dekretu: Gizarte komunikabideak, ekialdeko elizak, ekumenismoa, gotzainak, erlijiosoak, apez hezkuntza, laikoak, misioak eta apez ministerioa eta bizitza jorratuz. 3 deklarazio: Kristau heziketa, erlijio ez-kristauak eta erlijio askatasuna.

Zintzotasunaz eta prestutasunaz gain, Elizaren historiaren alde ahulenak onartzeko eta zuzentzeko borondatea izan zen. Tentsioak eta borrokak ez ziren falta izan. Bilkuraren nondik norakoaren beraren inguruan esaterako, haren mugen inguruan. Ez atzera ez aurrera geratu ziren askotan. Askotan era lotsagarrian. Kontuak kontu, gehienetan aurrera egin zuten. Elizaren baitan kontzilioak berak izango zuen etorkizunaz molde desberdinez jokatu zuten. Gutxi batzuk era zitalean, gehien gehienek inozokeriaz eta berekoikeriaz. Mugak muga, Kontzilio ausarta eta zintzoa izan zen orohar. Uka ezinezko berritasun garrantzitsuak ekarri zituen. Besteak beste, Vatikano lehenaren aitasantu-monolistimoa gainditzen zuen, gotzaintza unibertsalaren misioa eta duintasuna aldarrikatuz, edo erlijio ez kristauren aurrean jokamolde berriak, judutarren gaia eta erlijio askatasuna jorratuz.

Kontzilio-arduradunek bere borobiltasun-borobiltasunean so egin zioten lurrari. Bi mundu gerrak eta judu zein ez juduen kontrako holokaustoa oso gertu ziren oraindik eta ez ziren horien zentzu ankerraz aritu. Bitxiena zera izan zen: zetorkien tsumani kulturala ez zutela aurreikusi. Aspaldiko eta ez hain aspaldiko arrazoiek bultzatuta zetorren tsunamia. Kontzilioaren amaierarekin bat, mundu osora zabaltzekoa zena. Instituzioak, egiturak, ideiak eta sentsibilitateak hankaz gora utziko zituena. Kontzilioaren memoriaren eta balorazioaren beraren baitan sartuko zen eta elizak berak, benetan ala ametsetan lortu zituenak bere horretan utziko zituen. Ezbehar gogorrari aurre egin zion, ezinbestean, historiako kontziliorik osasuntxoenak eta zintzoenak.

20. mendean aditu den E. Hobsbawn historiagileak dio: “ aurreko mendeko 65. urtetik hona, harri-arotik geroz izan dugun iraultza sakonena bizi dugu. Ez da gizarte iraultza, politikoa, ekonomikoa...antropologikoa da. Giza harremanak hankaz gora uzten ditu iraultza horrek.”

Kontzilioaren nahien eta izpirituaren kontrako hainbat eragin bultzatu zituen. “Gutxiengoa” ordezkatzen zuten aita-kontziliarrak harrotu egin ziren, eta edonolakoak egotzi zioten kontzilioari euren ageriko jarrera beldurtiaz. Hierarkia gorenak, noraezean, tsunami kulturala eta haren eragin hilkorrak kontzilioaren eraginak nahastu ditu. Nolabaiteko erresuminaz hartzen du kontzilioa, balore izpiritualak eta pastoralak baztertuz. Umiltasuna oinarri hartuta, kontzilioak beste harreman bat gauzatu nahi zuen elizaren eta munduaren artean. Usadiozko larderiaz erantzun du baina hierarkiak. Unibertso-munduari begira nartzisismo handiagoa lantzen du. Mundu mailan bere burua baieztatzen saiatzen da molde horrekin. Hala nola kudeatzen du kontzilioa, zaila baitzaio harekin deseroso dagoela ukatzea. Mugimendu berriez baliatzen da, horiei lehentasuna emanez. Maximalismo marianoa eta muturreko aitasantu-zaletasuna dira ezaugarri nagusiak, beste balore baikor batzuekin batera. Mugimendu hauekin bat eginez, hierarkiak elizaren zatiketa indartu besterik ez du egiten. Besarkada unibertsala eta ulermena bultzatuz pastoral bat eginez konpondu beharrean. Diskriminatzen du eta errieta egiten du, muturreko neurriak hartuz. Pironio kardinalak zioen modura, “ Romak ez du ez gotzain jakintsurik, ez gotzain santurik, menpekok baizik”. Jon Paulo 2.aren garaia zen. Inboluzioa. Karl Rhanerrek segituan deitoratu zuen “negu iluna”.

Lefreberen gutxiengoarekin duen jarrera maitakorra ikusita, badirudi egungo Aita Santua kontzilio 2.aren erreforma prestatzen ari dela. Ez da kasualitate, Milango bi kardinalek, Martinik eta Tuchik, internet atari baten sorrera babestea (www.vivailconcilio.it.). Goi prelatuek eta teologoek lagundutako ekimena. Gu ere, barneko zein azaleko zorigaitzen gainetik, hain kontzilio kutsu handia duen esaldi hau berresten dugu: “ gaurko gizateriaren gozamenak eta itxaropenak, tristurak eta egozenak, gehien bat sufritzen dutenenak eta behartsuenenak, kristoren diszipulen gozamen eta itxaropen eta tristura eta egonezak dira. Guk ere, gora Vatikanoko bigarren kontzilioa aldarrikatzen dugu!

 

 

------------------------------------------------------

 

La importancia del Concilio Vaticano II está fuera de cualquier duda y sin embargo durante los últimos años (papados de Juan Pablo II y Benedicto XVI) hemos sufrido una clara involución, muy difícil de entender. Hay personas representativas de todos los niveles de la Iglesia que abiertamente denuncian una estrategia "involucionista", que trata de recuperar los “usos y costumbres” anteriores al mismo.

El pasado mes de Octubre, José Ignacio Calleja en su artículo "Restauración" en la Iglesia (vasca) y por qué nos recordaba cuales eran a su juicio las intenciones del Concilio:

“el Concilio se celebró para recomponer la identidad de la Iglesia, haciéndola "más acorde con el Evangelio", para reencontrar su lugar en el mundo "como compañera y hermana de una humanidad adulta y sobre todo de los pobres" y para recobrar el diálogo fe-razón, mostrando su convergencia y coherencia, suponiendo que, de resultas de todo ello, reverdecería el cristianismo en Europa. De una Iglesia más acorde con su identidad evangélica y religiosa, y de un mundo que ahora sí podría reconocerse en una fe a la medida de su autonomía y mayoría de edad, saldría lo mejor para ambos"

El próximo 8 de Diciembre se cumplen 45 años de la clausura del Concilio Vaticano II. El documento "Del Concilio, ahora, ¿qué?" , es una carta que D. José Mª Zunzunegui, publicó hace algunos meses en la prensa local.

Quiero aprovechar este acontecimiento para recordar y reivindicar, con vuestra ayuda, la vigencia del Concilio Vaticano II en la Iglesia.

 

Del Concilio, ahora, ¿qué?

De los veintiún concilios de la historia, el Vaticano II, es por mucho el más ‘cristiano’ de todos ellos. Lo precedió una pléyade de teólogos, biblistas e historiadores, liturgistas y ecumenistas, fenomenólogos y filósofos de la religión, sociólogos e incluso expertos en psicología religiosa. Todos ellos, gente de Iglesia, lo pedían unos callando y sufriendo y otros requiriéndolo con impaciencia. Otra pléyade de cristianos santos, como Antonio Rosmini, John Henry Newman, Maurice Blondel, Paul Couturier y un largo etc., lo suplicaba ardientemente en la oración. Lo convocó un Papa humilde, uno de los papas más sorprendentes y amados de la historia. Nuestra generación disfrutó con aquellos cuatro años de claridad de lenguaje. Promovió, quizá por primera vez, una saludable opinión pública en la Iglesia entera.

Participaron 2.540 obispos, de los cinco continentes. Les asesoraron 480 teólogos. Oficialmente invitados, estuvieron presentes auditores y auditoras y, más aún, representantes del Protestantismo y de la Ortodoxia. Esto último lo hacía también el más ecuménico de todos los concilios. Se quería reconciliación y no condenas. Se anhelaba el milagro de la unión.

Celebró 10 sesiones, desde el otoño del año 1962 al de 1965. Produjo 16 documentos: 4 constituciones: sobre Liturgia, Iglesia, Revelación Divina, Iglesia ante el mundo contemporáneo; 9 decretos: sobre Medios de comunicación social, Iglesias Orientales, Ecumenismo, Obispos, Religiosos, Formación sacerdotal, Laicos, Misiones, Ministerio y vida sacerdotal; 3 declaraciones: sobre Educación cristiana, Religiones no cristianas, Libertad religiosa.

Hubo sinceridad y decisión. También reconocimiento y propósito de enmienda de cara a aspectos deficitarios de la historia de la Iglesia. Hubo tensiones y luchas –una de ellas inicial y decisiva de cara a la libertad de la propia asamblea–. Se padecieron ciertos suspenses patéticos que, aunque no todos, se superaron felizmente. Hubo una minoría artera y una gran mayoría un tanto autocomplaciente y, bastante ingenua, de cara al futuro del Concilio dentro de la misma Iglesia. En conjunto, aunque con limitaciones, fue un Concilio honrado y valiente. Proporcionó novedades –innegables y muy importantes–, como la afirmación de la dignidad y misión del episcopado universal superando el monolitismo papal del Vaticano I, las nuevas actitudes ante las religiones no cristianas, los judíos y la libertad religiosa.

Los padres conciliares y sus asesores otearon el planeta en toda su redondez. Pero no se hicieron eco directo del significado atroz de las dos Grandes Guerras todavía cercanas al Concilio ni del horrible holocausto de judíos y no judíos. Y lo más extraño, no avistaron el tsunamis cultural, que sobrevenía de horizontes remotos y próximos, y que, coincidiendo en fecha con la clausura del Concilio, iba a echarse sobre todo el planeta, transtornando sensibilidades e ideas, estructuras e instituciones. También entra en la Iglesia y desdora los frutos –reales o deseados– y hasta la memoria y valoración del Concilio. Al más sano y bueno de los Concilios de la historia se le cruzó esta dura adversidad.

E. Hobsbawm, historiador especializado en el Siglo XX, dice a este respecto: «Desde el año sesenta y cinco del pasado siglo, estamos inmersos en una revolución, la más profunda desde la Edad de Piedra –revolución no política, ni social, ni económica, sino antropológica–. Revolución que incide sobre todo en el trastueque de las relaciones humanas».

Provocó de inmediato numerosos efectos adversos al espíritu y a los deseos del Concilio. Los padres conciliares de ‘la minoría’ se crecen, se permiten espantarse para atribuir sin más tales desafueros al propio Concilio. La Jerarquía suprema, bien pronto turbada también, cae en la trampa de confundir el Concilio y sus efectos con el tsunamis cultural y sus letales influencias. En vez de enrocarse en los indubitables valores espirituales y pastorales del Concilio, cae en un cierto resentimiento contra él. El Concilio ansió una relación nueva de la Iglesia con el mundo, fundada sobre su propia humildad. Pues bien, ahora la Jerarquía vuelve a reaccionar con su endémica prepotencia. Cultiva un narcisismo mayor de cara al universo mundo. Por ese medio trata de reafirmarse a escala mundial. No le es fácil ocultar su desafección por el Concilio y se dedica a capearlo. Descansa en los Nuevos Movimientos, privilegiándolos. Estos, junto a evidentes valores positivos, se caracterizan por un papalismo a ultranza y un maximalismo mariano. Identificándose con estos movimientos, la Jerarquía contribuye a una mayor escisión interna de la Iglesia, en vez de solventarla con una pastoral inteligente de la comprensión y del abrazo universal. Discrimina. Recrimina. Opta por medidas drásticas. Razón tenía el Cardenal Pironio: «Roma no quiere obispos santos ni sabios, sino sumisos». Eran tiempos de Juan Pablo II. Era la involución. El ‘oscuro invierno’ que lamentó bien pronto Karl Rahner.

Los tiernos desvelos del Papa actual para con la mínima minoría lefebrista desatan rumores de que prepara una reforma de la Reforma del Vaticano II. Algo quiere decir –noticia muy reciente– que en Milán dos cardenales –jesuitas los dos–, Martini y Tuchi patrocinen la creación de un portal de internet: www.vivailconcilio.it. Iniciativa de inmediato apoyada por otros altos prelados y teólogos. También nosotros, a pesar de todos los pesares de dentro y de fuera, nos reafirmamos en aquello tan conciliar: “Los gozos y las esperanzas, las tristezas y las angustias de la humanidad de hoy, sobre todo de los pobres y de todos cuantos sufren, son a la vez gozos y esperanzas, tristezas y angustias de los discípulos de Cristo”. Proclamamos también nosotros: ¡ Viva el concilio Vaticano II !